ایالات متحده مهمترین کشوری است که نخستین پایه مدیریت شهری آن از الگوی انگلستان به وجود آورد . اهمیت این بررسی به این دلیل است که در حال حاضر ایالات متحده از یکی از پیشرفته ترین سیستمهای مدیریت شهری برخوردار است و طبیعتاً آگاهی یافتن از چگونگی گسترش مدیریت شهری در این کشور می تواند زمینه‌ای مناسب برای کسب تجربه از اشتباهات و موفقیتها به دست دهد.
آشکارترین دلیل تبعیت ایالات متحده از انگلستان در عرصه مدیریت شهری این است که آمریکا سالها مستعمره انگلستان بود و در واقع اساس بسیاری از امور ،‌از جمله مدیریت شهری را انگلیسیها در آمریکا بنا نهادند . تطور مدیریت شهری در آمریکا به چند دوره تقیسم می شود . 1- دوره نخست ، زمانی که این کشور مستعمره انگلستان بود 2- دوره دوم ، پس از استقلال آمریکا تا آغاز قرن بیستم 3- دوره سوم ،‌ از آغاز قرن بیستم تا کنون .
البته این تقسیم بندی مانند هر تقسیم بندی تاریخی دیگری ، از نظر زمانی تا اندزه ای تقریبی است . مثلاً دگرگونی تحول مدیریت شهر در دوره سوم ، از روز اول ژانویه 1900 ( ساعت 12 شب ) صورت نگرفته است . بلکه ویژگیهای این دوره به تدریج از این سالها تجلی کرده‌اند .
1- دوره اول : در این دوره ‌که آغاز آن را باید نیمه دوم قرن هفدهم در نظر گرفت ،‌به تدریج برزنها - به شکل برزنهای انگلستان ، در ایالات متحده رواج یافت . باید در نظر داشت در این دوره که آمریکا مستعمره انگلستان بود ، اکثریت ساکنان آمریکا را روستائیان تشکیل می‌دادند البته روستانشینی در سراسر جهان عمومیت داشت ، حتی در انگلستان نیز وضع چنین بود ، ولی نسبت به انگلستان ، روستانشینی در آمریکا رواج بیشتری داشت . اکثر مهاجران نوآمده ، به قاره جدید روستائیانی بودند که به امید دریافت زمین رایگان و پرداختن به کار کشاورزی راهی قاره جدید شده بودند. این روستائیان عموماً به امور شهری توجه و علاقه‌ای نداشتند ، تقریباً صنعتی در این کشور وجود نداشت و روابط بازرگانی محدود بود و گسترش آن به کندی صورت می‌گرفت. در این هنگام نخستین شهری که در آمریکا در آن بار Borough یا برزن تشکیل شد نیویورک بود که جمعیتش فقط 4 هزار نفر بود . به دلیل روستایی بودن قاره جدید ، در تمام دورانی که آمریکا مستعمره انگلستان بود ، فرمان رسمی تشکیل شهر تشکیلات مدیریتی برزن ،‌ فقط در 24 مورد صادر شد.
تشکیل برزن به این ترتیب صورت می گرفت که مردم شهر ( در واقع معتبران و نخبگان ) از نایب الحکومه که معمولاً انگلیسی یا مورد اعتماد انگلستان بود تقاضای تشکیل برزن می‌کردند و نایب الحکومه بی تردید پس از مطالعات و بررسیهای لازم ، فرمان رسمی تاسیس برزن را صادر می کرد . در این جا نیز مانند انگلستان ،‌ هر برزن دارای شورایی بود با این تفاوت که اعضای شورا در آمریکا انتخابی بود و در انگلستان انتصابی اما همگان نمی‌توانستند در انتخاب اعضای شورا شرکت کنند . شرکت در انتخابات منوط به مالکیت ملک یا خانه و تایید کلیسا بود و بدین صورت خاص ثروتمندان و متنفذان . هر شورای برزن از دوازده نفر تشکیل می‌شد که عبارت بودند از شهردار و اعضای شورای برزن ،‌که از این عده 5 تا 7 نفر برزنگر و بقیه شوراگر بودند. اعضای شورا از جانب مردم ( برگزیدگان ) و فقط به مدت یک سال به این سمت انتخاب می شدند. ولی انتخاب مجدد آنان بلامانع بود و اغلب اشخاص برای چند دوره متوالی به عنوان اعضای شورای شهر انتخاب می شدند . غیر از شهردار و اعضای شورای برزن ، شخص دیگری که او را Recorder رکردر می‌نامیدند. در مدیریت شهر با معنای محدودی که این امر در آن زمان داشت نقش داشت . رکردر مسوولیت امور حقوقی و ثبت و ربط املاک شهری را به عهده داشت. علی رغم انتصابی بودن سمت رکردر ، وی از اعضای با نفوذ شورای برزن به شمار می آمد.
چون اعضای شورای برزن حقوقی دریافت نمی‌کردند داوطلبان عضویت در شورای برزن تعداد زیادی نبودند و معمولاً عضویت مال کسانی می شد که متمکن بوده و نیازی به حقوق نداشتند . پذیرفتن عضویت صرفاً خدمتی اجتماعی به شمار می‌آمد و حتی اگر در برخی موارد افراد متمکن این عضویت را نمی‌پذیرفتند مجبور به پرداخت جریمه‌ای می‌شدند که گاه ایشان پرداخت جریمه را به قبول عضویت ترجیح می‌دادند.
انتخاب شهردار با مردم ( برگزیدگان ) نبود و نایب الحکومه ، شهردار را بدین سمت منصوب می کرد . شهردار ، رییس شورای برزن بود و در جلسات شورا هنگامی رای خود را ابراز می کرد که آرای طرفین مخالف و موافق مساوی می شد گرچه اختیارات شهرداری اندک و قدرت شهردار محدود بود، ولی نفوذ وی را نباید نادیده گرفت ، به همین جهت بسیاری از متنفذین شهر به احراز چنین شغلی شائق بودند. شورای برزن نه تنها مسوول وضع مقررات و ضوابط شهری بوده بلکه بر اجرای آن نیز مدیریت و نظارت داشت . برخی از این مقررات بدین شرح بودند :
- ممنوعیت سرعت زیاد در جاده ها - ممنوعیت ورود احشام به جاده ها - ممنوعیت کسب و کار در روزهای تعطیلات رسمی و عمومی - تعیین نرخ معین برای نان و گوشت - رعایت شئون اخلاقی - ضوابط مربوط به تشکیل بازارهای عمومی . ولی نایب الحکومه حوزه حکمرانی که منصوب مستقیم پادشاه انگلستان بوده ، می‌کوشید در وضع ضوابط و مقررات به شوراهای برزن میدان ندهد. کلیه ضوابط و مقررات نیز می بایست در انطباق با قوانین انگلستان و مجمع عمومی حکومتی ( نهادی شبیه پارلمان ) باشد . از همه مهمتر آن که کلیه ضوابط و مقرراتی که از جانب شوراها وضع و تصویب می شد تنها به مدت یک سال معتبر بود، مگر آن که نایب الحکومه اعتبار آن را برای یک سال دیگر تمدید می‌کرد . این کار معمولاً آن قدر به درازا می‌کشید که شوراها ترجیح می‌دادند ضوابط و مقررات سال گذشته را دوباره وضع و تصویب کنند تا تمدید آن را از نایب الحکومه بخواهند.
بیشتر وقت شوراها به رتق و فتق امور اداری می گذشت و این امر از طریق کمیته‌هایی که برای امور مختلف تشکیل می‌شد ، صورت می‌گرفت مسوولیت هر کمیته به عهده یکی از اعضای شورا بود و در نتیجه هر یک از اعضای شورای مدیریت بخشی از فعالیتهای شورا را به عهده داشت . البته این امر مستلزم تخصصی خاص و تبحر بسیار نبوده ، زیرا امور نسبتاً ساده بود و وسعت چندانی نداشت گرچه جریان امور سرعتی نداشت اما خوب و روان بود. جالب است که برزنهای اولیه مانند شرکتهای تجاری به برخی امور بازرگانی مانند تشکیل بازار و یا تهیه تسهیلات برای اقامت موقت مسافران می‌پرداختند. این فعالیتهای تجاری برزنها ، آنان را از درآمد قابل ملاحظه‌ای برخوردار می کرد و جالبتر ان که اموری چون سنگفرش خیابانها و تهیه آب آشامیدنی بعدها جزو وظایف شوراها درآمد ، اما اثری از تامین بهداشت و پرداختن به امور عمومی مانند اطفاء حریق و تامین نظم و امنیت توسط پلیس که امروزه از وظایف مسلم شهرداریها در سراسر جهان می‌باشد وجود نداشت .
شهردار ، Recorder رکردر و برزنگران ،‌اوقات قابل ملاحظه‌ای را صرف امور قضایی می‌کردند و چون مرجع قضایی دیگری در شهر وجود نداشت ، اینان علاوه بر مسوولیتهای مقننه و اداری ، امور قضایی شهر را نیز به عهده داشتند و به اصطلاح ، قاضی امین صلح ( قاضی دادگاه بخش ) بودند دادگاه به ریاست شهردار و با حضور Recorder رکردر و یک یا دو برزنگر تشکیل می شد که در امور بسیاری قضاوت می کرد و نتیجه به صدور رای می انجامید که پس از تنفیذ دادگاه شهرستان قابل اجرا بود . برخی از اعضای شورای بزرن در عین حال اعضای رسمی دادگاه شهرستان بودند. بدین ترتیب گروهی کوچک ، هم به وضع و تعیین مقررات می پرداختند ، هم بر اجرای ان نظارت و مدیریت داشتند و هم بر مسند قضا می نشستند................
منبع - سیرتحول مدیریت شهری در سایرکشورها ، مجری: دکتر مزینی ، ناشر: مرکز مطالعات برنامه ریزی شهری - وزارت کشور - چاپ دوم - مرداد78

| | دفعات بازديد 503 |